1. Feridun Ergin, İktisat, İstanbul 1964, s.533-536; Hamdi Döndüren İslâm Hukukuna Göre Alım Satımda Kâr Hadleri, Balıkesir 1984, s. 63.2. Ahmed b. Hanbel, Müsned, III, 466, IV, 141.

3. Buhârî, Büyû, 15; el-Enbiya, 37.

4. ez-Zebidî, Tecrid-i Sarih, Terc. Kâmil Miras, 7. baskı, Ankara 1984, VI, 370.

5. el-Kasas, 28/27, 28; Aliyyü’l-Kâri Aynü’l-İlm Şerhi, I, 192.6. Sebe’, 34/10, 11.

7. el-Enbiya, 21/80.

8. İbn Kesir, Muhtasâru Tefsiri İbn Kesir, tahk., M. Ali es-Sâbûnî, 7. Baskı, Beyrut, 1402/1981, III, 122.

9. Sebe’, 34/12, 13; bk. el-Enbiya, 21/81.

10. Hûd, 11/84.

11. Hûd, 11/85.12. ez-Zebîdî a.g.e, VII, 294, 295 vd.

13. Hûd, 11/93, 94.

14. Hûd, 11/95; bk. âyet 86, 92.

15. el-Kasas, 28/76-78.

16. el-Kasas 28/79.

17. el-Kasas 28/80.18. el-Kasas 28/81, 82.

19. Yusuf, 12/43.

20. Yusuf, 12/47-49.

21. Yusuf 12/55.

22. Avusturyalı bir ekonomi profesörü olup bir ara İ.Ü. İktisat Fakültesi’nde hocalık yapmıştır.

23. Feridun Ergin a.g.e, s. 569.24. bk. en-Nisa, 4/160, 161; Tevrat, Levililer, XXV, 35, 36, 37, Yeremya, XV, 10 ,Tesniye, XXIII, 19-20.

25. el-Bakara, 2/254, 275; İbrahim, 14/31; en-Nur, 24/37; el-Cum’a 62/9.

26. el-Bakara 2/282.

27. Yusuf, 12/20.

28. el-Bakara 2/102. bk 207.

29. el-Bakara 2/16, 86, 90, 102, 175; Âlü İmrân, 3/187; et-Tevbe, 9/9, 111; Yusuf 12/21.

30. el-Kâsânî, el-Bedâyî’, 2. baskı, Beyrut 1394/1974, V, 133; İbnü’l-Hümâm, Fethu’l-kâdir, Bulak 1316/1898, V, 73; İbn Âbidin, Reddü’l-Muhtar, Mısır t.y., IV, 3 vd.31. el-İh­ti­yar Li Ta'lîli'l-Muhtâr el- Mevsılî, Ka­hi­re, t.y., II, 3.

32. bk. Yukarıda “Mal ve Çeşitleri” konusu.

33. T.B.K. mad. 182.

34. Mecelle, Mad, 262; bk. el-Kâsânî, a.g.e, V, 233.

35. Mecelle Mad. 105-115.

36. en-Nisa, 4/29.

37. el-Bakara, 2/275

38. el-Bakara 2/282.39. el-Bakara, 2/198.

40. el-Mutaffifîn, 83/1-3.

41. Ahmed b. Hanbel, III, 466, IV, 141.

42. İbn Mâce, Ticârât, 1.

43. İbn Mâce, Ruhûn 16.

44. Ebu Dâvud, Büyû, 1.

45. Tirmizi, Büyû, 4; İbn Mâce, Ticârât, 1; Dârimî, Büyu 8.

46. es-Serahsî, el-Mebsût, 3. baskı, Beyrut 1398/1978, XII, 108.

47. el-Bakara, 2/275.

48. en-Nisa 4/29.

49. el-Bakara, 2/29; el-Câsiye, 45/13; Lokmân 31/20; el-Hacc 22/65; el-Mülk 67/15.

50. el-Mâide 5/87.51. el-Kâsânî, a.g.e, V, 133; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 74; İbn Âbidin, Reddü’l-Muhtâr, IV, 5 vd; eş-Şirbînî, Muğni’l-Muhtâc, Mısır t.y. II, 3.

52. el-Kâsânî, a.g.e, V, 133; el-Mevsılî, el-Ihtiyâr, II 4; el-Meydânî, el-Lübâb, İstanbul t.y.,II, 3, 4; Ali Haydar, Düraru’l-Hukkâm, I, 260, 261; Mecelle, mad. 170.53. el-Kâsânî a.g.e, V, 133; ibnü’l-Hümam, a.g.e, V, 75; el-Fetâvâ’l-Hindiyye, III, 4; Ali Haydar, a.g.e, I, 262; Hamdi Döndüren, a.g.e, s. 26 vd.

54. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 79; Ali Haydar, a.g.e, I, 265; Mecelle, Mad. 173.

55. Mecmau’l-Buhûsi’l-İslâmî, Kahire 1397 H. c, I, sy., 3, s. 370.56. Kenan Tunçomağ, Borçlar Hukuku, 3. baskı, İstanbul, 1968, I, 125; İsv; Bk. Mad 4; Alman MK. 147/1; İtalyan MK., 1328.

57. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 78, 79; M. Sellâm Medkûr, el-Medhal Li’l-Fıkhı’l-İslâmî, Kahire 1960.58. el-Kâsânî, a.g.e, V, 134; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 77; İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müctehid, II, 161; İbn Kudâme, el-Muğnî, III, 561; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 351.

59. İbn Mâce, Ticârât, 18; Ahmed b. Hanbel, III, 526.

60. ez-Zühaylî, el-Fıkhu’l-İslâmî ve Edilletuh, IV, I, 161.61. Mecelle, mad., 181.

62. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 352.63. eş-Şirbini, Muğni’l-Muhtac, II, 43, 45; İbn Kudame, a.g.e, III, 563; eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 257.

64. Buhârî, Büyû, 19, 22, 42-44, 46, 47; Müslim, Büyû, 43, 46, 47; Ebû Davud, Büyû 51; Tirmizi, Büyu, 26.

65. el-Kâsânî, a.g.e, V, 134; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 78.

66. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 81.

67. Mecelle Mad., 183.

68. Mecelle, Mad., 184; bk. Ali Haydar, Düraru’l-Hukkâm, I, 283-289.

69. el-Cezîrî, el-Fıkh ale’l-Mezâhibi’l-Erbara, 6. Baskı, Mısır t.y. II, 157.70. Ebû Dâvûd, Salat, 26.

71. el-Kâsânî, a.g.e, V, 135; İbn Rüşd, a.g.e, II, 278; İbn Kudâme, el-Muğnî, IV, 246.

72. en-Nisa 4/5.

73. eş-Şirbinî, a.g.e, II, 7; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 360.74. ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 355; M. Ebû Zehrâ, Usûlü’l-Fıkh, Kahire 1377/1958, s. 334, 335.

75. en-Nisa 4/29.76. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 4, 5, V, 89, 91.

77. en-Nisa, 4/29.

78. Buhârî, Talâk 11, İlim 44, Şurût 12; İbn Mâce, Talâk, 16-20.

79. Ahmed b. Hanbel, I, 116; bk. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 111, 255.

80. İbn Kudâme, a.g.e, IV, 214; eş-Şirbinî, a.g.e, II, 16.81. el-En’am 6/152.82. el-Kâsânî, a.g.e, II, 23, V, 136; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 356; Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslâm Hukuku, 2. baskı İstanbul 1983, s. 204.

83. el-Kâsânî, a.g.e, V- 137.84. el-Kâsânî a.g.e, V, 136, 137; eş-Şirbinî, a.g.e, II, 5 vd; Yusuf Musa, el-Emvâl ve Nazariyyetü’l-Akd, s. 256.

85. el-Kâsânî, a.g.e, V, 137 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 80.

86. eş-Şirbinî, a.g.e, II, 5, 6.

87. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 363.88. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 363, 364; Hamdi Dödüren, Delilleriyle İslâm İlmihali, İstanbul 1991, s. 365 vd.89. el-Kâsânî, a.g.e, V, 137 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 79.

90. ez-Zühayli a.ge, IV, 365, 366.

91. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 352.92. Mecelle, Mad. 351.

93. el-Kâsânî, a.g.e, V, 217; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 369.94. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 219; İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müctehid, II, 155.95. el-Kâsânî, a.g,e VII, 188; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 380.

96. Müslim, Büyû 4; Ebû Dâvud, Büyû 24, 25; Tirmizi, Büyû 17; Nesâî, Büyû 27; İbn Mâce, Ticârât, 23.

97. Ahmed b. Hanbel, I, 288.98. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 381.

99. Yusuf Musa, a.g.e, s. 323; ez-Zerka, Akdü’l-Bey’, s. 38.100. Buhârî, Büyû, 54, 55; Müslim, Büyû 30, 35, 36; Ebû Dâvud, Büyû 65; Nesâî, Büyû 55.

101. ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 382.102. Buhârî, Büyû 76; bk. Müslim, Müsâkât, 81; Ebû Dâvûd, Büyû, 18; Ahmed b. Hanbel, V, 314, 320.

103. Müslim, Müsâkât, 81; Ebû Dâvûd, Büyû, 18; Ahmed b. Hanbel V, 314, 320, 230.104. Yusuf Musa, a.ge. s. 165; Hamdi Dön­dü­ren, Şamil İslâm Ansiklopedisi, “Mülkiyet” maddesi.

105. el-Kâsânî, a.g.e, V, 153, 154; İbn Âbidin, IV, 6; Yusuf Musa, a.g.e, s. 348.

106. el-Kâsânî, a.g.e, V, 148.107. el-Kâsânî, a.g.e, V, 148-150; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 309 vd; İbn Âbidin, a.g.e, 605.

108. İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müctehid, II, 171.

109. el-Bakara, 2/275.

110. en-Nisa, 4/29.

111. el-Cuma, 62/10.112. Ebu Dâvud, Büyû 27; İbn Mâce, Sadakât 7.

113. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 375.

114. Nesai, Büyu 60; Ahmed b. Hanbel, II, 189, 190.

115. İbn Mâce, Ticârât, 20; Buhârî, Büyû, 55; Ebû Dâvud, Talâk 7; Tirmizi Büyû 19.

116. eş-Şirbini, Muğni’l-Muhtâc, II, 15; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 376.117. el-Kâsânî, a.g.e, V, 149 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 315; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 142.

118. el-Kâsânî, a.g.e, V, 155; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 6.

119. ez-Zerka, Akdü’l-Bey’, 31; bk. İbn Âbidin, a.g.e, V, 361.120. İbn Âbidin, ag.e, IV 6; ez-Zerka, Akdü’l-Bey’,s. 28.121. el-Kâsânî, a.g.e, V, 135; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 89 vd; İbn Rüşd, a.g.e, II, 278; İbn Kudame, a.g.e, IV, 246.

122. el-Kâsânî, a.g.e, V, 136 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 80; eş-Şirbini, a.g.e, II, 5 vd; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 398.123. el-Kâsânî, a.ge, V, 138 vd; İbn Abidin, a.g.e, IV, 3, 150; Yusuf Musa, el-Emval, s. 162, 164; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 398.124. Zekiyyüddin, Şaban, Usûlü’l-Fıkh, Terc. İbrahim Kâfi Dönmez, Ankara 1990, s. 200 vd; Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslâm İlmihali, s. 49 vd.125. el-Kâsânî, a.g.e, V, 233; Yusuf Musa, a.g.e, s. 372.

126. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 197 vd.127. İbn Âbidin, a.g.e, a.y; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 400, 401.128. el-Kâsânî, a.g.e, V, 233.

129. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 51 vd, 171; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 402, 403.

130. el-Kâsânî, a.g.e, V, 233, 234.

131. el-Kâsânî, a.g.e, V, 233 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 23; ez-Zerka, Akdü’l-Bey’, s. 59 vd.132. Hamdi Döndüren, Günümüz Ekonomik Problemlerine İslâmî Yaklaşımlar, İstanbul 1988, s. 36 vd.

133. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 403, 404.134. 1 şer’î dirhem=2,8 gr.; 1 örfî dirhem=3,2 gr. saf gümüş paradır. 1 dinar=10 şer’î dirhem saf gümüş ağırlığında altın paradır. bk. Ömer Nasuhi Bilmen, Istılâhât-ı Fıkhıyye Kâmusu, İstanbul, 1967, IV, 120 vd.135. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 173; eş-Şirbini, a.g.e, II- 281.

136. el-Fetâvâ’l-Hindiyye, Mısır 1310/1892, IV, 12, 13.137. ez-Zerka, Akdü’l-Bey’, s. 61; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 405, 406; el-Mevsili, el-İhtiyar, II, 10.138. Ebû Dâvûd, Büyû, 88; Tirmizi, Büyu 39; Vesâyâ, 5; İbn Mace, Sadakât 9; Ahmed b. Hanbel, V, 267, 293.139. es-Serahsi, el-Mebsût, VIII, 192; el-Kâsânî, a.g.e, V, 244; İbnü’l-Hümam a.g.e, V, 109; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 43 vd.

140. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 414.

141. es-Serahsî, a.g.e, XIII, 192; el-Kâsânî, a.g.e V, 249; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 109; ez-Zerka, Akdü’l-Bey’, s. 77.142. es-Serahsi, a.ge, XIII, 192; el-Kâsâni, a.g.e, V, 249; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 415.

143. İbn Kudame, el-Muğni, IV, 198.

144. eş-Şirbini, Muğni’l-Muhtac, Mısır t.y. II, 75.145. es-Serahsî, a.g.e, XIII, 195; el-Kâsânî, a.g.e, V, 250 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 44; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 416.

146. el-Kâsânî, a.g.e, V, 250.

147. el-Kâsânî, a.g.e, V, 250; İbn Âbidin, a.g.e., IV, 44.148. el-Kâsânî, a.g.e, V- 246 vd; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 417, 418.

149. Ebû Dâvûd, Büyu 65; Nesâi, Büyu 55; bk. el-Kâsânî, a.g.e, V, 244 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 44; ez-Zerkâ, a.g.e, s. 86; Mahmud Hamza, el-Fevâidü’l-Behiyye fî’l-Kavâidi’l-Fıkhıyye, s. 63.

149/a. eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 263; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 419.149/b. İbn Kudame, el-Muğni, IV, 111 vd.

150. el-Kâsânî, a.g.e, V, 244 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 44.

151. el-Kâsânî, a.g.e, V, 246.152. el-Kâsânî a.g.e. V. 238. 246, Ali Hay­dar, Durârü'l-Hukkâm Şer­hu Me­cel­le­ti'l-Ahkâm,

3. Bas­kı. İs­tan­bul 1330/1912

152/a. el-Kâsânî, a.g.e, V, 248; İbnü’l-Hümâm, Fethu’l-Kâdir, V, 200.

153. Buhârî, Büyû 51, 54, 55; Müslim, Büyu 29-32, 34, 36, 39, 41; Ebû Dâvûd, Büyu 65.

154. Buhârî, Büyu 61; Müslim, Büyu 4; Ebu Dâvud, Büyu 24, 25; Tirmizi, Büyu 17; Nesâî, Büyu 27; Ticârât, 23; Mâlik, Muvatta, Büyu 75; Ahmed b. Hanbel, I, 116, 302, II, 154, 155.

155. Buhârî, Büyu 54, 55; MÜslim, Büyû 29-32-34-36, 39, 41; Ebû Davud, Büyu, 65.156. Ali Şafak, “Enflasyon Olayı ve Önleyici Tedbirler” Nşr. Ensar Vakfı, İlmî Seminerler Serisi, İst. Ty. s, 15vd.

157. Kâmil Miras, Tecrid-i Sarih Terc. 4. baskı, Ankara 1970, VI, 447, 450-451; bk. Hamdi Döndüren, İslâm Hukukuna Göre Alım Satımda Kâr Hadleri, Balıkesir, 1984, s. 137, 138.

158. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 173.

159. Ebû Dâvud, Büyu 14; Nesâî, Büyu 50, 52; Dârimî, Büyu, 43; Ahmed b. Hanbel, II, 139.160. el-Kâsânî, a.g.e, V, 234; İbnü’l-Hümam, a.g.e, V, 269 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 173 vd.161. el-Bakara, 2/275.

162. el-Bakara, 2/282.

163. en-Nisa, 4/29.

164. Ali Haydar, a.g.e, I, 407.

165. Mecelle, Mad., 253.

166. Buhârî, Büyu 54, 55; Müslim, Büyu, 29-32, 34-36; Ebu Davud, Büyu 65.

167. el-Kâsânî, a.g.e, V, 180 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 264; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 169.

168. bk. Buhari, Büyu, 54, 55; Müslim, Büyu, 29 vd.169. Buhâri, İ’tisam, 20, Büyu 60; Sulh 5.

170. bk. el-Bakara 2/221, 2/275; İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müctehid, Mısır t.y. II, 166; el-Âmidi, el-İhkâm, I, 68; Ebû Zeh­ra, Usûlü’l-Fıkh, Daru’l-Fikri’l-Arabi tab’ı, t.y. s. 72-74.

171. Buhârî Büyu’ 61; Müslim Büyu 5-6; Ebû Dâvûd, Büyu 24.172. Mâlik, Muvatta 63; ez-Zeylâî, Nasbu’r-Râye, IV, 10.

173. bk. Buhârî, Zekât 58, Büyu 82, 83, 87; Müslim, Büyu 51, 52, 56; Nesâî, Büyu 28; İbn Mâce, Ticârât, 32; ez-Zeylâî, Nasbu’r-Raye, IV, 11; eş-Şevkânî, Neylü’l-Evtâr, V, 149.174. es-Serahsî, el-Mebsût, XII, 194 vd, XIII, 23; el-Kâsânî, a.g.e, V, 139, 148; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 192; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 106, 112, 113; İbn Rüşd, a.g.e, II, 147, 157; İbn Kudame, el-Muğnî, I, 208 vd.

175. İbnü’l-Kayyim, İ’lamü’l-Müvakkıîn, Kahire 1325-1326, II, 8 vd; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 429.176. el-Kâsânî, a.g.e, V, 147 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 199; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 112.

177. İbn Mâce, Ticârât, 24; Ahmed b. Hanbel, III, 42; Tirmizi, Siyer, 14; eş-Şevkânî, a.g.e, V, 149.

178. Müslim, Büyu 4; Ebû Dâvûd, Büyu 24, 25; Tirmizi, Büyu 17; Nesâî, Büyu 27; İbn Mâce, Ticârât 23.

179. Ahmed b. Hanbel, I, 288.

180. el-Kâsânî, a.g.e, V, 295; İbn Rüşd, a.g.e, II, 156; İbn Kudâme, a.g.e, IV, 202.181. Bu hadisi Dârekutnî İbn Ömer’den, Taberânî de Râfi’ b. Hadîc’den rivayet etmiştir. Hadis zayıftır.

182. es-San’ânî, Sübülü’s-Selâm, 2. baskı, III, 45; eş-Şevkânî, a.g.e, V, 156; eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 262; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 432, 433.

183. el-Kâsânî, a.g.e, V, 148; İbn Âbidin, a.g.e, Tekmile, II,  336; el-Fetâvâ’l-Hindiyye, IV, 365; İbn Kudâme, a.g.e, IV, 120.

184. İbn Hazm, el-Muhallâ, Mısır, t.y, IX, 7 vd.185. el-Kâsânî, a.g.e, V, 148; İbn Hazm, el-Muhallâ, IX, 7 vd.

186. bk. ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 435.

187. İbn Rüşd, a.g.e, II, 146; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 434, 435.188. es-Serahsî, a.g.e, XII, 194; el-Karâfî, el-Furûk, III, 265.

189. Müslim, Büyu 4; Ebû Dâvud, Büyu 24, 25; Tirmizi, Büyu 17; Nesâî, Büyu 27; İbn Mâce, Ticârât 23.

190. Ahmed b. Hanbel, Müsned, I, 288.

191. Buhârî, Büyu 61; Müslim, Büyu 5, 6; Ebû Dâvud, Büyu 24.

192. Buhârî, Salât, 10, 30, Savm 27, Büyu 62, 63; Müslim, Büyu 1-3; Ebû Dâvud, Büyu 24.193. bk. Müslim, Büyu 67; Ebû Dâvud, Büyu 18; Tirmizi, Büyu 14; ez-Zeylâî, Nasbu’r-Raye, IV, 12 vd; eş-Şevkânî, a.g.e, V, 198 vd.

194. ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 439.

195. Müslim, Büyu 67.

196. eş-Şevkânî, a.g.e, V, 148.197. Garar hakkında geniş bilgi için bk, es-Serahsî, a.g.e, XII, 194 vd; el-Kâsânî, a.g.e, V, 147 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 106, 191 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 111-114; İbn Rüşd, a.g.e, II, 151, 156. 158; eş-Şirâzî, a.g.e, I, 263 vd; İbn Kudâme, a.g.e, IV, 56, 92, 201; eş-Şevkânî, a.g.e, V, 147, 200 vd; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 435 vd.

198. bk. el-Fıkhu’l-İslâmî ve Tetavvuruhu, s. 462.199. İbn Âbidin, Reddü’l-Muhtar, III, 273 vd. “Faslun fi isti’mânî’l-Kâfiri el-Harbiyyi”; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 443, 444; Halil Günenç, Günümüz Meselelerine Fetvalar, İstanbul 1990,  II, 27 vd.

200. en-Nisa, 4/29; bk. Günenç, a.g.e, II, 30.201. Muhammed Hamidullah, İslâm’a Giriş, Ankara 1961, s. 201 vd.

202. bk. Ebu Ubeyd, Kitâbu’l-Emvâl, Mısır 1353 H. s. 202 vd; İbn Hişam, es-Sîretü’n-Nebeviyye, Mısır 1355/1936, II, 147, 148; Hamidullah, el-Vesâik, s. 41, 42, İslâm Peygamberi Ter., Salih Tuğ, İstanbul 1980, I, 220 vd.

203. İbn Hişam, a.g.e, II, 148.204. Ebu Ubeyd, a.g.e, s. 205.

205. Hamidullah, İslâm Peygamberi, I, 579; el-Vesâik, s. 233.

206. İbn Hişam, a.g.e, III, 199 Yahya b. Âdem, Kitâbu’l-Harac, neşr. A. Muhammed Şakir, Kahire 1347 H. s. 39.

207. Hamidullah, İslâm Peygamberi, I, 643 vd; İslâm’da katili mechul cinayetlerde “kasâme” yöntemi uygulanır. Çevreden 50 ergin erkeğe yemin verilir.bk. Buhârî, Diyât 22, Menâkibu’l-Ensar, 27; Ebû Dâvûd, Diyât, 8, 9.

208. Hamidullah, a.g.e, I, 513.

209. Fahruddin er-Razi, Mefâtîhu’l-Gayb, Mısır, 1308, IV, 476.210. Ebu Yusuf, el-Harâc, 48, 49; Yeniçeri, İslâm’da Devlet Bütçesi, İstanbul 1984, s. 92 vd.

211. Ebu Yusuf, a.g.e, s. 46-50; Ebu Ubeyd, a.g.e, s. 15.

212. Şâfiî, el-Ümm, Bulak 1321, IV, 72; İbn Kudâme, el-Muğnî, Mısır 1327, VI, 416; İbnü’l-Esîr, el-Kâmil, Mısır 1303, II, 162.

213. Mâlik, Muvatta, Husnü’l-Huluk, 16.214. en-Nahl, 16/115. bk. el-Bakara, 2/173; el-Maide 5/3; el-En’am, 6/145.

215. el-Maide, 5/90.

216. Buhârî, Büyu 112; Müslim, Müsâkât 71, Eşribe 83; Ebû Dâvûd, Büyu 63, 64; Tirmizi, Büyu 60; Nesâi, Fer’ 8; Büyu 93; İbn Mâce, Eşribe, 7, Ticârât, 11; Mâlik Muvatta, Eşribe 15.217. el-En’am, 6/146; bk. Kurtubî, el-Cami, 1. baskı, Beyrut 1988, VII, 82, 83.

218. Buhârî, Enbiya, 50, Büyu 103, 112; Müslim, Müsâkât 71, 73, 74, 106.

219. Ahmed b. Hanbel, I, 25, 247, 293, 322, II, 362, III, 370, IV, 227.

220. el-Bakara, 2/29.

221. el-Mülk, 67/15.

222. el-Câsiye, 45/13; bk. el-Hacc, 22/65; Lokman, 31/20; en-Nahl, 16/12.223. el-Kâsânî, a.g.e, V, 142 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 188,VIII, 122; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 446, 447.224. Buhârî, Büyu 112; Müslim, Müsâkât, 71, Eşribe 83; Ebû Dâvûd, Büyu 63, 64.

225. Buhârî, Büyu 113; Müslim, Müsâkât 41, 42; Ebû Dâvud, Büyu 38, 63; Tirmizi, Büyu 46; Nesâî, Büyu 91; Ahmed b. Hanbel, I, 356.

226. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 447.

227. İbn Rüşd, a.g.e, II, 125 vd; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 448.228. bk. İbn Mâce, Ticârât, 22.

229. Ebû Dâvud, Büyu 67; İbn Mâce, Ticârât, 22; Mâlik, Muvatta, Büyu 1.

230. İbn Rüşd, a.g.e, II, 161; eş-Şirbînî, a.g.e, II, 39; el-Bâcî, el-Müntekâ ale’l-Muvatta, IV, 157; eş-Şevkânî, Neylü’l-Evtâr, V, 153.

231. eş-Şevkânî, a.g.e, V, 153. Hadis mürsel olup, senedinde bulunan İbrahim b. Ebi Yahya zayıftır.

232. Buhârî, Husûmat 8; İbnü’l-Kayyim, İ’lâmü’l-Muvakkıîn, III, 401.233. İbnü’l-Kayyim, a.g.e, III, 400; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 211. Kâdî Şurayh b. el-Hâris el-Kindî (ö.87/705); tabiî fakihlerinden olup Hz. Ömer ve Hz. Ali onu Kûfe’de kâdî olarak görevlendirmiştir. Yetmiş yıl hâkimlik yapmış ve bu meslekte büyük bir meleke ve mümârese kazanmıştır.

234. el-Enbiya, 21/30.

235. en-Nur 24/45.

236. el-En’am 6/99; diğer ayetler için bk. M. F. Abdülbâkî, el-Mu’cemu’l-Mufehres Li Elfâzı’l-Kur’ani’l-Kerim, “M⒠(su)” maddesi, s. 684.237. Ebû Dâvud, Büyu 60; İbn Mâce, Ruhûn, 16; Ahmed b. Hanbel, V, 364.

238. İbnü’l-Hümâm, Tekmiletü Fethi’l-Kadîr, VIII, 144; İbn Abidin, a.g.e, V, 311.239. el-Kâsânî, a.g.e, V, 146; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 6, V, 311, 312; eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 427 vd; İbn Kudâme, el-Muğnî, IV, 79; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 451.

240. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, VIII, 145; İbn Âbidin, a.g.e, V, 313.

241. eş-Şevkânî, a.g.e, V, 146.

242. Buhârî, Zekât 50, 53, Büyu 15, Müsâkât 13; Nesâî, Zekât 85; İbn Mâce, Zekât 25; Mâlik, Muvatta, Sadaka 10.243. İbn Hazm, el-Muhallâ, Mı­sır, t.y. IX, 8; ez-Zu­hay­li a.g.e. IV, 453.

244. Müslim, Müsâkât 38.

245. bk. Mecelle, Mad. 126.246. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 115.247. es-Serahsî, el-Mebsût, XIII, 7, 8.

248. el-Kâsânî, a.g.e, V, 158; es-Serahsî, a.g.e, XIII, 49; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 113; İbn Kudâme, a.g.e, V, 187; eş-Şirbini, II, 17.

249. el-Kâsânî, a.g.e, VI, 458.250. eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 266; eş-Şirbini, a.g.e, II, 17; İbnü’l-Kayyim, İ’lâmü’l-Muvakkıîn, IV, 5 vd; İbn Hazm, el-Muhallâ, IX, 19; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 459.251. el-Mevsili, el-İhtiyar, Kahire t.y, II, 32.252. Mecelle, Mad. 249.

253. Mecelle, Mad. 251.

254. bk. es-Serahsî, a.g.e, XIII, 26; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 222 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 125.255. el-Kâsânî, a.g.e, V, 157 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 130, 197; eş-Şirâzî, a.g.e, I, 263.

256. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 244; eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 266; İbn Kudâme, a.g.e, V, 599.257. bk. es-Serahsî, a.g.e, XIII, 13-18; el-Kâsânî, a.g.e, V, 168 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 213 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 126; ez-Zerkâ, Akdü’l-Bey’, s.27.

258. Buhârî, İcâre 14.

259. Tirmizî, Ahkâm 17.260. el-Kâsânî, a.g.e, V, 171.

261. el-Bakara, 2/282.

262. Buhârî, İstikrâz, 1, Büyu 14, 33, 37, 88, Selem 5, 6, Rehin 1, 3, 5, Humus 18; Müslim, Müsâkât 124-126, Cihad 42; Ebû Dâvud, Cihad 136; Nesâî, Büyu 59, 83; Mâlik, Muvatta, Cihad 18.

263. Buhârî, Büyu 48, İstikrâz 19, Husûmât 3, Hıyel 7; Müslim, Büyu 48; Ebû Dâvud, Büyu 66; Tirmizi, Büyu 28.264. es-Serahsi, a.g.e, XIII,18; el-Kâsânî, a.g.e, V, 171 vd.

265. el-Kâsânî, a.g.e, V, 172; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 480.266. es-Serahsî, a.g.e, XIII, 15, 18; el-Kâsânî, a.g.e, V, 169; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 214; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 126; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 481.

267. Buhârî, Büyu 73; Tirmizi, Büyu 19; Nesâî, Büyu 60, 71, 72.

268. İbn Hanbel, I, 394; eş-Şevkânî, Neylü’l-Evtâr, V, 171.268/a. es-Serahsî, XIII, 15; el-Kâsânî, a.g.e, V, 170; İbnü’l-Hümam, a.g.e, V, 111.

269. el-Kâsânî, a.g.e, V, 176; İbnü’l-Hümam, a.g.e V, 227.

270. İbn Âbidin, Reddü’l-Muhtâr, IV, 127, Câmiu’l-Fusûleyn’den naklen.271. eş-Şirbînî, Muğni’l-Muhtac, II, 31; eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 265, 268.

272. ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 483.

273. bk. Buhârî, Büyu 73; Tirmizi, Büyu 19; Nesâî, Büyu 60, 71, 72; Ahmed b. Hanbel, I, 394, 398; Mâlik, Muvatta, II, 663.

274. Tirmizî, Büyu 18; Nesâi, Büyu 73; Mâlik, Muvatta, Büyu 72; Ahmed b. Hanbel, II, 71, 174, 175, 177, 179, 205.

275. Ebû Dâvûd, Büyu 53; bk. Beyhaki, Sünen, 1. baskı, Dekkan 1352, V, 343; Abdurrezzak, el-Musannef, VIII, 137.

276. Ebû Dâvûd, Büyu 68; Nesâî, Büyu 60, 62; Ahmed b. Hanbel, II, 179; Zeylâî, Nasbu’-Raye, IV, 18; eş-Şevkânî, a.g.e, V, 179.

277. Ahmed b. Hanbel, I, 398; eş-Şevkânî, a.g.e, V, 171.278. el-Bâcî, el-Müntekâ, 1. bas­kı, V, 36 vd; eş-Şevkânî, a.g.e, V, 151; Ham­di Dön­dü­ren, İslâm Hu­ku­ku­na Gö­re Alım-Sa­tım­da Kâr Had­le­ri, Ba­lı­ke­sir 1984, s. 164.

279. el-Kâsânî, a.g.e, V, 158; İb­nü’l-Hümâm, a.g.e, V, 215 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 122 vd; el-Fetâvâ’l-Hin­diy­ye, III, 136.280. es-Serahsî, el-Mebsût, XI­II, 7, 8.

281. eş-Şirâzî, el-Mü­hez­zeb, I, 267; İbn Kudâme, a.g.e, IV, 234; eş-Şirbînî, Muğ­ni’l-Muhtâc, II, 31.

282. el-Bâcî, el-Müntekâ, V, 37; İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müc­te­hid, Mı­sır, t.y, II, 153.

283. el-Kâsânî, a.g.e, V, 163; İb­nü’l-Hümâm, a.g.e, V, 137.

284. Bu ha­dis hem müs­ned, hem de mür­sel ola­rak nak­le­dil­miş­tir. Müs­ned ri­va­ye­ti Ebu Hu­rey­re’den Darekutnî Müs­ned’in­de, mür­sel ola­nı­nı ise İbn Ebi Şey­be ile bir­lik­te Sü­nen’le­rin­de Darekutnî ve Beyhakî Mekhûl’den ri­va­yet et­miş­tir. bk. ez-Zeylâi, Nas­bu’r-ra­ye, IV, 9.285. ez-Zeylâi, a.g.e, V, 9, 10.

286. es-Serahsî, a.g.e, XIII, 69 vd; el-Kâsânî, a.g.e, V, 292; İbnü’l-Hümâm, ag.e, V, 137 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 68.

287. bk. Müslim, Büyu 4; Ebû Dâvud, büyu 24, 25; Tirmizi, Büyu 17; Nesâi, Büyu 27; İbn Mâce, Ticârât 23.288. Ebû Dâvud, Bü­yu 68; Tirmizî, Bü­yu 19; Nesâi, Bü­yu 60.

289. ez-Zü­hay­li, a.g.e, IV, 579.

290. eş-Şirbinî, a.g.e, II, 18 vd; eş-Şirâzî, a.g.e, I, 263; İbn Rüşd, a.g.e, II, 156.

291. İbn Âbidin, a.g.e, IV, 106; İbn Kudâme, a.g.e, IV, 91; İbn Hazm, a.g.e, VI­II, 456.

292. el-Mevsilî, el-İhtiyâr Li Ta’lîli’l-Muh­tar. Ka­hi­re t.y, II, 10.

293. el-Kâsânî, a.g.e, V, 164, 298; İbn Kudâme, a.g.e, IV, 210; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 465; el-Mevsîli, a.g.e, II, 10.294. eş-Şirâzî, el-Mühezzeb, I, 264.

295. el-Kâsânî, a.g.e, V, 141, 305; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 186; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 105, 108; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 465, 466.296. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, VIII, 127; eş-Şirâzî, a.g.e, I, 267; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 470.

297. el-Maide, 5/2.

298. İbn Kudâme, el-Muğnî, IV, 222 vd; eş-Şâtibî, el-Muvâfâkât, Dimaşk tab’ı, II, 361.299. Tirmizi,Büyu 59; İbn Mâce, Eşribe 6.

300. el-Mâide, 5/90.

301. Müslim, Müsâkât 67; bk. Buhârî, Megâzî 51, Büyu 105, 112; Müslim, Büyu 93, Fer’ 8; İbn Mâce, Ticârat 11; Ahmed b. Hanbel, II, 213, 362, 512, II, 217, 324, 326, 340; İbn Kesir, Muhtasar, Beyrut t.y, I, 544 vd.302. el-Bakara, 2/282.303. el-Kâsâni, a.g.e, VI, 141, 305; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 186; İbn Âbidin, ag.e, IV, 105, 108.

304. Ebû Dâvud, Büyu 54; Ahmed b. Hanbel, II, 84; eş-Şevkânî, Neylü’l-Evtâr, V, 206; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 469.305. Ahmed b. Hanbel, IV, 180; el-Kâsânî, a.g.e, V, 198, 199.

306. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 207, 208; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 255, 291; Zeylâî, a.g.e, IV, 16, 17.

307. İbnü’l-Kayyim, İ’lâmu’l-Muvakkıîn, I, 106 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 207; Hamdi Döndüren, İslâm Hukukuna Göre Alım-Satımda Kâr Hadleri, s. 130-132, 170, 171.

308. Ahmet Akgündüz, İslâm Hukukunda ve Osmanlı Tatbikatında Vakıf Mü­es­se­se­si, Ankara 1988, s. 160 vd.309. el-Fetâvâ’l-Hîndiyye, el-Hindiyye, kenarında, Mısır 1310/1892, VI, 311, 312; bk. Hamdi Döndüren, “İslâm Bankacılığı ve Risk Sermayesi”, İslâmî Araştırmalar D. VI, 1/1992, s. 17 vd.

310. es-Süyûtî, el-Eşbâh, ve’n-Nezâir, Mısır 1378/1959, s.8 vd; Ali Haydar, Duraru’l-Hukkâm, 3. baskı, İstanbul 1330, I, 35 vd, Mecelle, Mad. 3.

311. Buhârî, İman 41, Bed’ü’l-Vahy 1; Müslim, İmare 155; Ebû Dâvud, Talak 11.312. bk. el-Kâsânî, a.g.e, V, 139 vd; İbnü’l-Hümâm, a.g,e, IV, 193; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 114.

313. Ebû Dâvud, Büyu 70.

314. bk. Müslim, Büyu 85, Müsâkât 127; Ebû Dâvûd, Büyu 33, 55; Tirmizi, Büyu 70, 72; Nesâî, Büyu 74; Ahmed b. Hanbel, III, 313, 356, 364.

315. Müslim, Büyu 4; Ebû Dâvud, Büyu 24, 25; Tirmizi, Büyu 17; Nesâî, Büyu 27; İbn Mâce, Ticârât 23; Mâlik, Muvatta, Büyu 75.316. Müslim, Müsâkât, 128; Buhari, Selem 1, 2, 7; Ebû Dâvud, Büyu 55.317. es-Serahsî, a.g.e, XII, 195; el-Kâsânî, a.g,e, V, 173; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 102 vd; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 40.318. el-Kâsânî, a.g.e, V, 173.

319. el-Kâsânî, a.g.e, V, 173; ez-Zü­hay­li, a.g.e, IV, 488.

320. bk. Buhârî, Zekât 58, Bü­yu 82, 83, 85-87; Müs­lim, Bü­yu 49, 51, 52, 54; Ebû Dâvud, Bü­yu 22, 56; Nesâi, Bü­yu 28, 35.321. Ahmed b. Hanbel, Müsned III, 115, 161, 221, 250.

322. İbn Âbidin, Neşrü’l-Örf, Resâil, s. 38.

323. İbn Âbidin, Reddu’l-Muhtâr, IV, 40.

324. İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müctehid, II, 150; İbn Kudâme, el-Muğni, IV, 87, 89.

325. Buhârî, Büyu 83; Müslim, Büyu 53, 86; Ahmed b. Hanbel, III, 312.

326. Nesâi, Büyu 29; Buhârî, Büyu 87; Müslim, Müsâkât 16.

327. eş-Şevkânî, Neylü’l-Evtâr, V, 173.328. el-Kâsânî, a.g.e, V, 173; İbn Kudâme, el-Muğnî, IV, 90; İbn Âbidin, a.g.e, IV, 40; Resâil, II, 139.

329. Mecelle Mad. 207.

330. İbn Rüşd, a.g.e, II, 156; ibnü’l-Kayyim, İ’lâmü’l-Muvakkıîn, Kahire 1325-1326, II. 12; ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 492.

331. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 106.332. ez-Zühaylî, a.g.e, IV, 493.333. es-Serahsî, a.g.e, XIII, 23; el-Kâsânî, a.g.e., V, 304; İbnü’l-Hümam, a.g.e, V, 227 vd; İbn Âbidin, IV, 136.334. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 494.

335. İbnü’l-Hümam, ag..e, V, 230, el-Mevsili, el-İhtiyar, Kahire t.y, II, 22 vd; ez-Zühayli, IV, 495.

336. bk. İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 230; el-Kasani, a.g.e, V, 304.337. el-Kâsânî, a.g.e, V, 304; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 232.

338. el-Kâsânî, a.g.e, V, 300; İbnü’l-Hümâm, a.g.e, V, 231; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 496.339. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 497, 498; Ömer Nasuhi Bilmen, Istılahat-ı Fıkhıyye Kamusu, İstanbul, 1970, VI, 90.340. en-Nisa, 4/6.

341. bk. Ebu Daud, Salât 26; Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslâm Hukuku, İstanbul 1983, s. 128, 129.

342. Buhârî, Talak 11, İlim 44, Şûrut 12; İbn Mâce, Talak 16.343. en-Nisa, 4/29.

344. İbn Mâce, Ticârât, 18; Ahmed b. Hanbel, III, 526.

345. es-Süyûtî, el-Eşbah ve’n-Nezâir, s. 89.346. bk. Ebû Dâvud, 68; Tirmizi, Büyu 19; Nesâi, Büyu 60.

347. eş-Şevkânî, Neylü’l-Evtâr, V, 157.

348. eş-Şevkânî, a.g.e, V, 157.349. bk. Buhârî, Büyu, 112; Müslim, Müsâkât 71, Eşribe 83; Ebû Dâvud, Büyu 63, 64.350. Müs­lim, Bü­yu’ 21; Ebu Da­vud, Bü­yu’ 45; Ne­sai, Bü­yu’ 17.

351. Buhârî, Bü­yu’ 58, 64, 68-71, İcâre 14, Şu­rut 8; Müs­lim, Bü­yu’ 11, 16, 18-21; Ebû Dâvud, Bü­yu’ 45; Tir­mi­zi, Bü­yu’ 17, 18.

352. ez-Zü­hay­li, a.g.e, IV, 509, 510.353. Buhârî, Büyû’, 72, İcâre, 11, 19; Nesâî, Büyu 18.

354. Ebû Dâvud, Büyu, 43; Tirmizi, Büyu’ 12; Ahmed b. Hanbel, II, 403.354/a. Buhârî, Bü­yu’ 58, 64, 70, Şu­rut 8; Müs­lim, Ni­kah 52, Bü­yu’ 11, Birr 30- 32; Ebû Dâvud, Bü­yu’ 44; Tir­mi­zi, Bü­yu’ 65; Nesâi, Ni­kah 70, Bü­yu’ 18, 19, 21; İbn Mâce, Ticârât 14.355. el-Cum’a 62/9-10.

356. es-Serahsî, el-Mebsût, II, 22, 23; İbnü’l-Hümâm, a.ge., I, 417; Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslâm İlmihali, İstanbul 1991, s.,323, 324.

357. ez-Zühayli, a.g.e, IV, 512.358. Buhârî, Büyu’, 58, 64, 70, 71, Şurut 8, Nikâh 45; Müslim, Nikah 49, Büyu’ 7, 8, 11, Birr 29, 32; Ebu Dâvud, Nikah 17, Büyu’ 43, 46; Tirmizi, Nikah 38, Büyu’ 57.

359. eş-Şevkânî, a.g.e, V, 167 vd; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 513.

360. Buhârî, İcâre, 14.

361. Tirmizi, Ahkâm 17.362. İbn Rüşd, Bidâyetü’l-Müctehid, II, 125, 146 vd, 158-168; ez-Zühayli, a.g.e, IV, 513 vd.